Jak sądy podchodzą do zabezpieczenia roszczeń w sporach o WIBOR po orzeczeniach z 2025–2026

Wygaszanie publikacji wskaźnika WIBOR, zaplanowane dla kluczowych tenorów na początek 2037 roku, nie rozwiązuje automatycznie toczących się sporów między kredytobiorcami a instytucjami finansowymi. Zgodnie z komunikatami GPW Benchmark oraz Komisji Nadzoru Finansowego z maja 2026 roku, wskaźniki dla terminów jednomiesięcznych, trzymiesięcznych i sześciomiesięcznych będą obliczane do końca 2036 roku. Krótsze terminy, takie jak stopy jednodniowe (O/N) i roczne (1Y), zostaną zlikwidowane jeszcze w drugiej połowie 2026 roku. Długi horyzont czasowy reformy dla najpopularniejszych kredytów hipotecznych sprawia, że klauzule umowne odsyłające do stóp procentowych nadal podlegają ocenie pod kątem ważności. W sytuacji trwających procesów cywilnych mechanizmem, który pozwala na uregulowanie sytuacji konsumenta przed wydaniem ostatecznego wyroku, jest wniosek o zabezpieczenie roszczenia.

Przeczytaj również: Przykłady nietypowych zastosowań butelek PET w codziennym życiu

Mechanizm i przesłanki zabezpieczenia roszczenia

Zabezpieczenie roszczenia ma na celu tymczasowe uregulowanie stosunków między stronami na czas trwania sporu sądowego, chroniąc powoda przed negatywnymi skutkami długotrwałego procesu. W przypadku spraw dotyczących umów opartych na zmiennym oprocentowaniu sąd może zdecydować o zamrożeniu stawki na poziomie z dnia podpisania dokumentu. Innym wariantem jest ustalenie, że oprocentowanie długu składa się wyłącznie z marży banku do czasu zakończenia postępowania. Zastosowanie tego środka pozwala na bezpośrednie zmniejszenie miesięcznych obciążeń finansowych powoda i chroni go przed wahaniami rynkowymi. Zdarzają się również orzeczenia całkowicie wstrzymujące obowiązek uiszczania bieżących rat odsetkowych lub kapitałowo-odsetkowych.

Przeczytaj również: Jak rzeczoznawca majątkowy współpracuje z bankami przy wycenie nieruchomości na potrzeby kredytu hipotecznego?

Zgodnie z artykułem 730(1) Kodeksu postępowania cywilnego udzielenie takiej ochrony wymaga jednoczesnego spełnienia dwóch przesłanek. Kredytobiorca musi uprawdopodobnić istnienie swojego roszczenia oraz wykazać interes prawny. Uprawdopodobnienie nie oznacza wymogu całkowitego udowodnienia racji na etapie wstępnym. Wymaga ono jedynie przedstawienia spójnej argumentacji oraz dokumentacji wskazującej na wadliwość zastosowanej klauzuli. Interes prawny występuje natomiast w sytuacji, gdy brak ingerencji wymiaru sprawiedliwości mógłby uniemożliwić lub poważnie utrudnić wykonanie wyroku. Sąd rozpatrujący akta ocenia również proporcjonalność wybranego środka względem interesów obu stron, dbając o zachowanie równowagi procesowej. Banki najczęściej bronią się w takich sprawach poprzez kwestionowanie interesu prawnego konsumenta i wskazywanie na własną stabilność finansową.

Przeczytaj również: Czym cechują się hale namiotowe?

Kierunki orzecznicze z lat 2025–2026 i lokalna praktyka

Praktyka wymiaru sprawiedliwości wykazuje w ostatnich miesiącach wyraźną tendencję do częstszego przyznawania tymczasowej ochrony kredytobiorcom złotowym. Na rozwój takiego podejścia wpłynął między innymi wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 lutego 2026 roku w sprawie C-471/24. Orzeczenie to nie przesądziło o generalnej abuzywności wskaźnika referencyjnego, co bywa przedmiotem błędnych interpretacji. Trybunał dopuścił jednak badanie konkretnych klauzul pod kątem ich nieuczciwego charakteru oraz oceny, czy instytucja finansowa należycie wywiązała się z obowiązków informacyjnych. Z perspektywy procedury cywilnej wyrok ten ułatwia uprawdopodobnienie roszczenia przed sądem okręgowym, ponieważ potwierdza samą dopuszczalność analizy zapisów umownych.

Kierunek ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie pierwszej instancji. Przykładem jest Sąd Okręgowy w Gdańsku, który w sprawie o sygnaturze XV C 3674/25 wydał 29 grudnia 2025 roku postanowienie korzystne dla konsumenta. Sąd wstrzymał obowiązek spłaty rat od dnia wydania decyzji aż do uprawomocnienia się wyroku końcowego. Podobne rozstrzygnięcia z tego samego okręgu z jesieni 2025 roku uwzględniały wnioski kredytobiorców, ograniczając raty do wysokości kapitału. Lokalna praktyka dowodzi skuteczności mechanizmu ochrony finansów konsumenta na wczesnym etapie sporu, co redukuje ryzyko konieczności dochodzenia zwrotu znacznych nadpłat po wielu latach procesu.

Zabezpieczenie roszczenia a strategia procesowa

Uzyskanie postanowienia zabezpieczającego na czas trwania sporu odgrywa strategiczną rolę w zarządzaniu domowym budżetem. Prawomocne wstrzymanie płatności rat lub ich częściowe obniżenie sprawia, że ciężar ekonomiczny procesu zostaje istotnie zredukowany. Nawet w przypadku odmowy uwzględnienia wniosku kredytobiorca zachowuje pełne prawo do dochodzenia zwrotu wszystkich nadpłaconych sum w ostatecznym orzeczeniu rozstrzygającym o ważności umowy. Etap ten pełni funkcję pomocniczą, przygotowując grunt pod merytoryczną ocenę materiału dowodowego.

Skierowanie sprawy na drogę sądową wymaga wcześniejszego zgromadzenia i przeanalizowania dokumentacji kredytowej pod kątem niedozwolonych zapisów. Prowadzeniem spraw bankowych, w tym postępowań o likwidację WIBOR w Gdańsku, na co dzień zajmuje się Kancelaria Adwokacka Dorota Chorążewicz-Woźniak. Adwokat weryfikuje zapisy umów hipotecznych, ocenia rzetelność obowiązków informacyjnych dopełnionych przez bank i wspiera klientów na etapie przygotowywania pism procesowych.